To jeden z często spotykanych problemów w małych firmach: wczoraj wszystko działało, dziś „nie widać udziałów”, „nie da się wejść na dysk sieciowy” albo wyskakuje komunikat o błędnym haśle. Najgorsze jest to, że zwykle problem dotyczy tylko jednego komputera – i zawsze trafia się w środku dnia pracy, kiedy pilnie trzeba otworzyć dokumenty z folderu wspólnego.
W Windows 11 (szczególnie po większych aktualizacjach) Microsoft konsekwentnie zaostrza ustawienia sieciowe i bezpieczeństwo protokołu SMB. Efekt uboczny bywa taki, że starsze NAS-y, udziały „bez hasła” albo udostępnianie skonfigurowane kiedyś „na skróty” przestaje działać.
Problem z udziałem SMB w Windows – najczęstsze objawy
Zanim cokolwiek ustawisz, doprecyzuj objaw. Ten sam „problem z udostępnianiem” może mieć różne przyczyny.
- Komputer nie widzi innych komputerów w „Sieć” (Eksplorator plików).
- Udział jest widoczny, ale po wejściu pojawia się prośba o login/hasło, których „nikt nigdy nie ustawiał”.
- Mapowany dysk (np. Z:) nagle rozłącza się i prosi o ponowne uwierzytelnienie.
- Wejście po ścieżce UNC (np. \\NAS\Firma) kończy się błędem dostępu albo komunikatem, że nie można odnaleźć ścieżki.
- Jeden komputer w biurze działa, drugi – w tej samej sieci – nie.
Dlaczego Windows 11 „psuje” połączenie SMB po aktualizacji?
Najczęściej nie chodzi o „zepsucie”, tylko o zmianę domyślnych polityk bezpieczeństwa. Jeżeli w firmie udostępnianie było oparte na gościu („bez hasła”) albo na słabych ustawieniach, to nowszy Windows potrafi takie połączenia blokować. W praktyce często mieszają się następujące rzeczy: profil sieci (Publiczna vs Prywatna), ustawienia udostępniania w Windows (wykrywanie sieci, udostępnianie plików i drukarek), zapora oraz wymagania protokołu SMB.
Krok 1: sprawdź profil sieci (Prywatna vs Publiczna)
To banał, ale bardzo częsty. Jeśli komputer po aktualizacji lub po zmianie routera/łącza ustawił sieć jako Publiczną, Windows domyślnie ogranicza wykrywanie i udostępnianie.
- Wejdź w: Ustawienia > Sieć i Internet.
- Wybierz Wi‑Fi lub Ethernet (w zależności jak jesteś podłączony).
- Sprawdź, czy profil sieci jest ustawiony jako Prywatna (w biurze zazwyczaj tak powinno być).
W praktyce to ustawienie jest wymagane, żeby działały opcje wykrywania sieci i udostępniania w ustawieniach zaawansowanych.
Krok 2: włącz wykrywanie sieci i udostępnianie plików
Jeśli profil jest Prywatny, przejdź do ustawień udostępniania i upewnij się, że podstawy są włączone. To jest „fundament”, bez którego dalsze kroki nie mają sensu.
- Panel sterowania > Centrum sieci i udostępniania.
- Z lewej: Zmień zaawansowane ustawienia udostępniania.
- Dla profilu Prywatny: włącz „Włącz wykrywanie sieci” oraz „Włącz udostępnianie plików i drukarek”.
Krok 3: sprawdź zaporę systemu Windows (Firewall)
Nawet jeśli ustawienia udostępniania są poprawne, zapora może blokować ruch. Najczęściej dzieje się tak, gdy:
- profil sieci był Publiczny i Windows „zostawił” bardziej restrykcyjne reguły,
- komputer ma dodatkowy pakiet bezpieczeństwa, który zarządza zaporą,
- ktoś ręcznie wyłączył reguły „Udostępnianie plików i drukarek”.
Często blokada wynika z zewnętrznego oprogramowania, np. Eset. Warto podejść do tego praktycznie: jeśli na czas testu wyłączenie zapory rozwiązuje problem, nie zostawiaj tego tak. Zamiast tego popraw reguły dla profilu Prywatnego (to bezpieczniejsza droga niż całkowite wyłączenie zapory).
Krok 4: testuj po ścieżce UNC (a nie przez „Sieć”)
Widok „Sieć” w Eksploratorze bywa kapryśny i nie zawsze jest wiarygodnym testem. Zamiast tego lepiej sprawdzić bezpośrednio:
- W pasku adresu Eksploratora wpisz: \\NAZWA-KOMPUTERA\NAZWA-UDZIAŁU (np. \\SERWERNAS\Wspólne)
- albo: \\IP-URZĄDZENIA\NAZWA-UDZIAŁU (np. \\192.168.1.10\Wspólne)
Jeśli po IP działa, a po nazwie nie działa, problem często leży w DNS/NetBIOS/WINS albo w tym, że urządzenia są w różnych podsieciach/VLAN-ach. Jeśli nie działa ani po IP, ani po nazwie – idź w stronę uprawnień, SMB i zapory.
Krok 5: Nieprawidłowe konto/hasło – czyli najczęstsza pułapka w firmach
W wielu małych firmach udostępnianie było kiedyś ustawione na zasadzie: „udostępnij folder i niech każdy w biurze ma dostęp”. To działało do czasu, ale jest słabe z punktu widzenia bezpieczeństwa i coraz częściej będzie powodować problemy przy nowych Windows. W Windows 11 można spotkać sytuację, gdzie po aktualizacji komputer przestaje akceptować dostęp „bez hasła” (gość/anonim).
Bezpieczna rekomendacja: włącz dostęp na konta, nie na „gościa”
Najbardziej „firmowe” podejście jest proste: na komputerze/NAS-ie, który udostępnia zasoby, tworzysz użytkowników, ustawiasz mocne hasła i nadajesz uprawnienia tylko do potrzebnych folderów. Potem na komputerach pracowników mapujesz udziały używając tych danych logowania.
To nie tylko zmniejsza ryzyko wycieku, ale też redukuje liczbę dziwnych błędów po aktualizacjach (Windows mniej „walczy” z takim dostępem).
Krok 6: mapowanie dysku sieciowego – gdy ciągle znika
Jeśli udział działa, ale pracownicy narzekają, że „ciągle znika” albo „muszę szukać folderu”, mapowanie dysku nadal jest najwygodniejsze. W Windows 11 można to zrobić z poziomu Eksploratora plików („Mapuj dysk sieciowy”).
Udostępnianie po SMB nie działa pomimo poprawnych ustawień: kiedy problem jest po stronie protokołu
Jeśli po wykonaniu podstawowych kroków nadal nie działa, a problem dotyczy szczególnie starszego NAS-a lub udziałów bez hasła, bardzo możliwe, że zahaczasz o polityki SMB w Windows 11. Najczęściej przewija się kombinacja dwóch zmian/ustawień: wymaganie podpisywania SMB (SMB Signing) oraz blokada niebezpiecznego logowania gościa (Insecure Guest Logons).
Ważne: „naprawa” przez włączenie gościa obniża bezpieczeństwo
W internecie łatwo trafić na porady w stylu „włącz InsecureGuestLogons i wyłącz wymagane podpisywanie SMB”. Takie kroki potrafią „odblokować” dostęp do starego udziału, ale robią to kosztem bezpieczeństwa i zwykle nie są najlepszym rozwiązaniem dla firmy.
Lepsza alternatywa: dostosuj NAS/serwer do nowszych wymagań
Zamiast „cofać” bezpieczeństwo na stacjach roboczych, lepiej:
- Włączyć/ustawić prawidłowe konta użytkowników na NAS-ie.
- Sprawdzić, czy serwer wspiera SMB2/SMB3 i czy ma aktualny firmware.
- Jeśli to udostępnianie z komputera Windows: upewnić się, że udziały mają konkretne uprawnienia i nie opierają się o anonimowy dostęp.
To podejście jest bardziej przyszłościowe, bo kolejne aktualizacje Windows raczej będą dalej wzmacniały zabezpieczenia SMB, a nie je luzowały.
Jak Panowie.IT mogą Ci w tym pomóc?
Jeśli udostępnianie plików w Windows 11 przestało działać, zwykle da się to naprawić szybko – ale kluczowe jest, żeby nie „odblokować” problemu kosztem bezpieczeństwa. Jeżeli udostępnianie przestało działać w Twojej firmie i nie potrafisz poradzić sobie z tym samodzielnie – skontaktuj się z nami. Jeżeli komputer i dysk są podłączone do sieci, nie będziesz musiał czekać na przyjazd technika – jest to problem, który w większości wypadków da się rozwiązać w pełni zdalnie z dowolnego miejsca na świecie.
